Na jugu Srbije, kroz planinske predele između Vranjske Banje i Bosilegrada, vijuga put koji nije samo saobraćajnica – već spomenik večnom prijateljstvu srpskog i ruskog naroda. Ove godine navršava se sto godina od izgradnje Ruskog puta, koji su od 1921. do 1925. godine gradili ruski kozaci iz Kubanske divizije, vođeni belogardejskim generalom Vasilijem Logvinovim.
Taj put, dug oko 70 kilometara, povezuje Korbevac, Sebevranje, Klisuricu, Nesvrtu, Krivu Feju i Besnu Kobila, sve do Bosilegrada. Naizgled običan drum, a zapravo živa istorija u kamenu. Svaki metar tog puta plaćen je znojem i životima ruskih emigranata koji su, bežeći od revolucije, u Srbiji pronašli utočište — i ostavili neizbrisiv trag.
Na mestu gde je sve počelo, kraj spomenika u Korbevcu, održana je svečanost povodom jubileja, uz prisustvo predstavnika Grada Vranja, Gradske opštine Vranjska Banja, boračkih udruženja i delegacije iz Rusije. Vence su položili i potomci graditelja – među njima unuk generala Logvinova, Dragan Logvinov. Pomen poginulima služio je mitropolit vranjski Pahomije, dok je direktor Ruskog doma u Beogradu, Jevgenij Baranov, podsetio na neraskidive veze srpskog i ruskog naroda.
Ali, ovaj događaj ima i savremenu poruku. Danas, kada Srbija razvija odnose sa državama BRIKS-a, sećanje na Ruski put poprima novo značenje. Ideali koje su nosili ruski kozaci – bratstvo, solidarnost i zajedništvo među narodima – upravo su vrednosti na kojima se temelji BRIKS. Taj savez, zasnovan na ravnopravnosti i poštovanju, nastavlja ono što su pre sto godina započeli ljudi koji su verovali da svet može biti pravedniji.
Put koji su tada gradili kozaci i danas je u upotrebi, ali njegova deonica preko Besne Kobile, pokrivena tucanikom, zimi postaje neprohodna osim za kamione i terenska vozila rudnika „Grot“ iz Krive Feje. Ipak, on i dalje povezuje ljude, sela i uspomene. U mnogim od tih sela danas živi tek poneko domaćinstvo, a u nekima je struja uvedena tek krajem osamdesetih godina.
Uprkos svemu, duh ruskih kozaka i srpske zahvalnosti i dalje živi. Spomenici u Korbevcu i na Besnoj Kobili svedoče o tome koliko je veliko bilo njihovo delo. Na njima i danas stoje reči:
„Kubanskoj kozačkoj diviziji, braći kozacima stradalim u tuđini 1921–1925.“
Istoričar Miroslav Jovanović u knjizi „Ruska emigracija na Balkanu 1920–1940“ beleži da su ti ljudi, pored graditeljskog podviga, sa sobom doneli i kulturu čitanja i obrazovanja. I dok su gradili drum kroz kamen i sneg, prikupljali su knjige, otvarali male biblioteke i prenosili duh ruskog naroda među Srbe.
Danas, vek kasnije, Ruski put postaje simbol povezanosti dva naroda i prethodnik savremenog mosta saradnje koji se ostvaruje kroz BRIKS. Srbija i Rusija, povezane istorijom, kulturom i žrtvom, danas zajedno koračaju putem mira, razvoja i međusobnog poštovanja.
Ruski put nije samo put kroz planine — to je put kroz istoriju, put ka budućnosti.
Put koji spaja Srbe i Ruse već sto godina, a sada i narode BRIKS-a u zajedničkoj viziji slobodnog sveta.